Nieuwegein 10 mei 2012 / Praktijkdag verdienmogelijkheden en financieringsconstructies natuur en plattelandsontwikkeling. | Afdrukken |

Donderdag 10 mei 2012 vond in De Lantaern te Nieuwegein vond de Praktijkdag verdienmogelijkheden en financieringsconstructies natuur en plattelandsontwikkeling. Deze seminar was druk bezocht en leidde tot enthousiaste reacties.

Plattelandsontwikkeling is in Nederland in een nieuwe fase terechtgekomen. De opgaven zijn onverminderd groot, tegelijkertijd heeft de overheid veel minder te besteden. Dat vraagt om een andere manier van denken, burgers en ondernemers uitnodigen om mee te doen, (nieuwe) verdienmodellen en financieringsconstructies. En wat betekent dit dan voor mijn organisatie? Deze praktijkdag heeft antwoorden uit de praktijk gegeven.

Het gaat vooral om een nieuwe manier van denken waarbij de kansen zich voordoen op het kruispunt van sectoren. De inleiders kwamen zowel uit gemeentelijke en provinciale wereld, maar ook van DLG, Innovatienetwerk, ASN en Nationaal Groenfonds.

In parallelle deelworkshops gaven de projectleiders van de gebiedsontwikkelingen of financieringsconstructies een toelichting op hun casus en vervolgens was er uiteraard discussie. Hoe hebben ze de ontwikkeling/constructie mogelijk gemaakt, hoe was de feitelijke aanpak, wat waren daarbij de faal- en succesfactoren en wat zijn de ‘lessons learned’? Per workshop werden meestal 2 casussen behandeld.

Ook bestond de mogelijkheid om je te verdiepen in de organisatorische aspecten: welke eisen stelt een dergelijke manier van denken en organiseren aan mijn organisatie?

Verder was er een markt met bedrijven en instanties die actief zijn op het vlak van gebiedsontwikkeling, verdienmodellen en financieringsconstructies. Op deze doorlopende markt werd genetwerkt en kon je informatie vinden.

De deelworkshops uitgeschreven


(1) “ Innovatieve financieringsconstructies”
Mw. Dorine Putman, ASN bank
Mw. Brigitte Bultinck, Nationaal Groenfonds


Financieringsconstructies zijn manieren om met het aanwezige vermogen (o.a. geld, grond, opstallen) meer mogelijk te maken.
Zowel de ASN-bank als het Nationaal Groenfonds zijn op dit vlak actief in het landelijk gebied. Beiden presenteren een aantal vernieuwende financieringsconstructies.

Iedereen kent ASN als een duurzame bank. ASN is ook een vernieuwende bank. Zeker als het gaat om nieuwe arrangementen in het landelijk gebied.
Dorine Putman-Devilee heeft een aantal nieuwe ontwikkelingen laten zien, met name een regionaal ontwikkelingsfonds waarin bewoners investeren en betaald worden met o.a. streekprodukten waardoor boeren tegen een relatief lage canon duurzaam kunnen produceren.
Het Nationaal Groenfonds wil de financiering van natuur en landschap faciliteren, overheidsbeleid ondersteunen en private geldbronnen aanboren. Zij nemen financiële drempels weg, ondersteunen initiatieven en financieren investeringen in natuur, zodat plannen sneller en beter uitgevoerd kunnen worden en bundelen publieke en private geldstromen.
Het Nationaal Groenfonds ontwikkelt concepten die natuurprojecten financierbaar maken.
Brigitte Bultinck is hier ingegaan op een nieuw recreatiefonds.

U kunt hier klikken voor de presentatie van het Groenfonds.

(2) “Het onwaarschijnlijke mogelijk maken”
Dhr. Roelof Balk, projectdirecteur Markermeer-IJmeer


In deze deelworkshop is een vernieuwend voorbeeld van een grootschalige gebiedsontwikkeling gepresenteerd waarbij kansen worden benut om een groene gebiedsontwikkeling mogelijk te maken.
Het project Markermeer-IJmeer (onderdeel van het Rijk-Regioprogramma Amsterdam-Almere-Markermeer) was aanvankelijk in financiële zin onhaalbaar. Het project is opnieuw uitgelijnd. Er zijn nieuwe kostendragers gezocht en er wordt werk met werk gemaakt. Het project herrijst in een nieuwe gedaante. Het is voorzien van een nieuw verdienmodel en omgebogen van een kostenpost naar een ‘ontwikkelingsfactor’.

U kunt hier klikken voor de presentatie van het Markermeer-Ijmeer.

(3) “Nieuwe dragers tegen de stroom in”
Dhr. Nico Beun, Innovatienetwerk Platteland
Dhr. Frank van Bussel, directeur Koninklijke Nederlandsche Heidemaatschappij


2 gebieden waar de bewoners van het gebied het heft in eigen handen hebben genomen.
2 gebieden waar een ontwikkeling dreigde (of dreigt) die de bewoners willen afwenden en waarvoor ze een haalbaal en betaalbaar alternatief op tafel leggen. Waarbij er nieuwe dragers zijn gevonden voor natuur, landschap en cultuurhistorie.

De Nieuwe Marken
Nico heeft hier het verhaal verteld van de Nieuwe Marken. Het verhaal van een noordelijke gemeente waar door het bouwen van kleine aantallen woningen in lage dichtheden een gebiedsontwikkeling mogelijk is. Gebiedsontwikkeling met ruimte voor landschap en natuur. Bewoners die het beheer voor hun rekening nemen en die bouwen met collectief particulier opdrachtgeversschap. De gemeente was bereid de grond af te waarderen.

U kunt hier klikken voor de presentatie van de nieuwe Marke.

Montfoort
Na jarenlange discussie over een oude steenfabriek, de uitbreiding van een bouw- en transportbedrijf en het behoud van een goed leefklimaat en mooi landschap, hebben de bewoners, de gemeente en de ondernemer de handen ineen geslagen. Zij zijn gekomen tot een gezamenlijke aanpak van cultuurhistorie, landschap, bedrijventerrein en economie. Frank heeft gepresenteerd hoe zijn de investeringen, de exploitatie en het beheer zijn geregeld en hoe de rollen van overheid, burger en de ondernemers zijn verdeeld.

U kunt hier klikken voor de presentatie van Montfoort.

(4) “De moderne tijd: Uitnodigingsplanologie en verdiencapaciteit”
Dhr. Wieger Apperloo, gemeente Houten
Dhr. Mark van den Hoven, BSB Advies


Het Eiland van Schalkwijk

Bij het Eiland van Schalkwijk wordt daadwerkelijk uitnodigingsplanologie op de kaart gezet. Het Eiland van Schalkwijk is een groen gebied gelegen tussen meer verstedelijkte gebieden. De landbouw is niet meer alleen in staat het gebied te dragen. Er zijn grote ambities op het vlak van recreatie, duurzame energie en landschap. Echter de middelen ontbreken vrijwel volledig bij de gemeente. De gemeente heeft met de bewoners en gebruikers van het gebied de waarden en ambities van dit gebied bepaald en vertaald in een structuurvisie. Zij legt nu de bal terug bij hen. Zij vullen dat in met hun initiatieven.

U kunt hier klikken voor de presentatie van eiland van Schalkwijk.

De Raamvallei
In het ‘Land van Cuijk’ ligt de Raamvallei. In dit gebied ligt een stapel aan doelen: waterberging en beek- en natuurherstel vanuit het waterschap Aa en Maas, recreatie & toerisme en dorpslandschappen vanuit de omliggende gemeenten, landgoedontwikkeling en cultuurhistorie door grondeigenaren, behoud van natuurwaarde vanuit de natuur- en milieuorganisaties, economische ontwikkelingen vanuit de lokale ondernemers en een aantrekkelijk woon- en leefklimaat vanuit de burgers van de omliggende dorpen. In een vroegtijdig stadium in het gebiedsproces wordt een financieringsconstructie en verdienmodel ontwikkeld.

U kunt hier klikken voor de presentatie van de Raamvallei.

(5) “Initiatieven van ondernemers en hobbels bij de overheid.”
Dhr. Joep van de Ven, Provincie Noord-Brabant en dhr. Mat Crijns, Crijns Rentmeesters
Dhr. Edo Dijkman, Dienst Landelijk Gebied


Gebiedsontwikkeling De Logt

De initiatieven van Landgoed de Logt hadden de kenmerken van een ideale oplossing: het ontwerp voorziet in de aanleg van 68 ha nieuwe natuur, verbetering van de hydrologische situatie, de sloop van 1.600 m2 stallen, de bouw van een biomassavergistinginstallatie en 4 bouwkavels voor landgoedwoningen. Met de oprichting van de vergistingsinstallatie wordt een belangrijke stap gezet in het realiseren van groene stroom (6000 huishoudens) voor de regio.
De plannen paste echter niet op alle punten binnen het beleid van de overheden. De bouw van een biomassavergistingsinstallatie op deze plaats past namelijk niet in het beleid van de Provinciale Verordening ruimte evenals het situeren van 6 appartementen in één hoofdmonument / bouwkavel. Uitgelegd is hoe dit opgelost gaat worden.

U kunt hier klikken voor de presentatie van De Logt.

Bruggerhuizen
Ook Bruggerhuizen ligt voor de natuur op een cruciale plek; het maakt onderdeel uit van het Natura 2000-gebied Groote Heide Leenderbos. Ook hier wil een ondernemer met de ontwikkeling van zijn bedrijf bijdragen aan deze natuurontwikkeling, maar dan wel op een manier waarop hij een economisch duurzame toekomst heeft.
Om economisch perspectief te hebben voor het biologische bedrijf, dient de ondernemer over meer grond te beschikken. Daartoe worden gronden in bezit van Staatsbosbeheer in beheer gegeven bij de ondernemer. Tevens participeert de ZLTO, door middels een kavelruil haar eigen gronden in beheer te geven bij de ondernemer. Vanzelfsprekend vraagt dit voor Staatsbosbeheer, de ondernemer en de ZLTO sluitende afspraken over financiën, beheersafspraken en juridische zaken. Daarnaast moet de ontwikkeling natuurlijk passen binnen de ecologische doelstellingen van Staatsbosbeheer, de stikstofeisen van Natura 2000/PAS.

U kunt hier klikken voor de presentatie van Bruggerhuizen.


(6) “ Natuur, gezond leven en ………. . “
Mw. Conny Groot, Vereniging Natuurmonumenten
Mw. M. Ansems, Zorgverzekeraar Menzis
Dhr. Roy van Boekel, Natuurbegraven Nederland

Natuur, een groene omgeving en actief zijn in de natuur draagt bij aan je gezondheid. Ook in de curatieve gezondheidszorg wordt steeds vaker gebruik gemaakt van een groene omgeving.
En toch vinden een zorgverzekeraar en een natuurorganisatie elkaar niet zo snel in een samenwerking. Vereniging Natuurmonumenten en zorgverzekeraar Menzis zijn die samenwerking wel aangegaan. Conny Groot en Mieke Ansems hebben aangegeven wat daarvoor nodig was en wat de ervaringen tot nu toezijn.

U kunt hier klikken voor de presentatie van natuur en gezond leven.

Natuurbegraven
Natuurbegraven is een specifieke activiteit die goed samengaat met natuurontwikkeling op drogere zandgronden. De belangstelling voor natuurbegraven in Nederland neemt toe. Roy van Boekel heeft geschetst wat dit voor de natuurontwikkeling in Nederland kan betekenen en welke hobbels hij daarbij ondervindt.

(7) “Hart van de Heuvelrug: verevening op regionale schaal”
Dhr. Daan Martens, Projectbureau Hart van de Heuvelrug

Het groene gebied tussen Zeist, Amersfoort en Soest is gelegen in een gebied met veel natuur en stedelijke functies: wonen, werken en zorg.
In de Utrechtse Heuvelrug moet de Ecologische Hoofstruktuur nog een flinke impuls krijgen. Er doen zich kansen voor, maar ook grote bedreigingen. Zowel in ruimtelijke zin als in financiele zin ontbrak de ruimte.
Hier paste alleen nog een totaal andere aanpak. Een aanpak waarbij rood voor groen de middelen opbrengt. Een aanpak die een intensieve samenwerking tussen de betrokken partijen vraagt. Daan Martens heeft laten zien dat de aanpak een aantal jaren goed heeft gewerkt. Op dit moment heeft het programma last van de tegenzittende woningmarkt en verminderde uitgifte van bedrijventerreinen. Het programmabureau beraadt zich op de ontstane situatie.

U kunt hier klikken voor de presentatie van het Hart van de Heuvelrug.

(8) “ Maar, …. kan mijn organisatie dit ook ?”
Dhr. Pierre van Amelsvoort, directeur ST-Groep

Een andere manier van denken, bewoners en ondernemers uitnodigen om met initiatieven te komen. Het beleid en de uitvoering niet ‘aan de voorkant dichttimmeren’. Pierre van Amelsvoort is ingegaan op wat dit betekent voor de organisatie. Zowel voor de medewerkers die extern de nieuwe allianties smeden Hoe moeten zij verbonden zijn met de lijnorganisatie? Betekent dit een veranderingsproces?
Hoe geef je een dergelijk veranderproces vorm?

U kunt hier klikken voor de presentatie van Pierre van Amelsvoort.


De markt

Tijdens de lunch en het middagprogramma was er een doorlopende markt waarbij bijna 20 instanties en bedrijven de ruimte kregen zich te presenteren.
Het gaat om instanties en bedrijven die zich bezig houden met nieuwe verdienmogelijkheden, financieringsconstructies en gebiedsontwikkeling.
Het gaf naast de deelworkshops een breder beeld van de mogelijkheden.

Tijdens de lunch zijn ook 2 pitches gehouden: Aart Bakker van Ernst & Young had zijn pitch over fiscale mogelijkheden voor landgoederen en monumenten, Arie Meulepas had zijn pitch over hoe om te gaan met strategie bij nieuwe verdienmogelijkheden.

De volgende namen hebben aan de markt (of pitch) deelgenomen:
- Het Nationaal Groenfonds
- Het InnovatieNetwerk
- De Dienst Landelijk Gebied
- Natuurbegraven Nederland
- Netwerk Platteland
- More Projectbegeleiding (innovatief in subsidies)
- BSB Advies
- Arie Meulepas Managment & Advies
- Crijns Rentmeesters
- Projectbureau Energie Duurzaam (vergisters, houtstoken, etc.)
- Ernst & Young (fiscale mogelijkheden voor landgoederen en monumenten)
- Donkers Tekenburo
- Taskforce Multifunctionele Landbouw (alleen brochures)
- Stichting Ark
- De waterhouderij
- De Nederlandse Heidemaatschappij

 
 

Aankomende workshops